De staat van AI-opleidingen in Vlaanderen
In den beginne was er al AI. Maar slechts een select clubje was daarvan op de hoogte. Daarom zag VAIA in 2021 het levenslicht, toen interesse in AI nog lang niet vanzelfsprekend was. Nu, vijf jaar later, is er veel georganiseerd, verbonden, getest en bijgestuurd. We nemen je mee door onze eerste vijf jaar: van de eerste pilots tot een stevig ecosysteem voor levenslang leren over AI. We schetsen de stand van AI-opleidingen in Vlaanderen aan de hand van een kleine scheppingsgeschiedenis, met veel AI en zonder zevende rustdag.
Jaar 1: samen de eerste opleidingen bouwen
Toen VAIA in 2021 het levenslicht zag, was het landschap van AI-bijscholing in Vlaanderen nog ongevormd. Er was weliswaar een oersoep aan academische expertise, maar de professional moest al héél goed weten waarnaar hij/zij zocht om waardevolle kennis op te vissen. VAIA bouwde een brug: in 2021 zagen 21 opleidingen in cocreatie het licht. We namen ook een Messiasrol op: “AI komt eraan, je moet je voorbereiden”, schreeuwden we in een aanvankelijk dorre woestijn.
Die 21 eerste "pilots" waren noodzakelijkerwijs geworteld in de academische wereld, omdat daar toen de kennis zat. De onderwerpen waren soms erg technisch, zoals ethical-by-design in “Sense & sensibility of AI”, maar evengoed ging het over toegankelijke toepassingen voor de professionele omgeving in onze webinarreeks “VAIA Presents”, met oa. een webinar over politieke tendensen en vaccinatiescepsis in sociale media door Pieter Fivez van TEXTUA. Sindsdien veranderde er erg veel, maar twee eigenschappen bleven constant: kwaliteit en toegankelijkheid.
Vanuit die twee uitgangspunten experimenteerden we tot en met 2025 met verschillende opleidingsformules, oa. online training en train-the-trainer. Zo bouwden we praktijkervaring op die gaandeweg de basis van onze adviesfunctie die we in de volgende jaren hebben opgebouwd.
Jaar 2: één plek voor alle AI-opleidingen
In het tweede jaar bouwde VAIA een verzamelplaats voor opleidingen over AI: in maart 2022 lanceerden we vaia.be: hét startpunt voor bijleren over AI. De website activeerde onze "megafoonfunctie" ; VAIA was langer alleen maker, maar ook, en vooral, verspreider geworden.
Enkele maanden later (november 2022) werd ChatGPT gelanceerd. De interesse in AI nam sterk toe en de technologie werd voor een breed publiek tastbaar. Onze uitleg verschoof van wat AI zoal kon naar wat AI concreet kan betekenen voor iemands werk of bedrijf.
Het begin van de constante verandering was ingeluid: elke maand verrast AI het team van VAIA met een nieuwe wending die ons noopt om onze werking, inhoud of focus bij te sturen, waardoor wij steeds bij de pinken blijven!
Jaar 3: op zoek naar de gaten in het opleidingsaanbod
In 2023 begonnen opleidingen over AI al vaker spontaan georganiseerd te worden: de woestijn werd langzaam aan groen, maar zeker niet overal. VAIA ontwikkelde een opleidingsmatrix, een instrument om de ontbrekende opleidingen in de markt te identificeren en gericht leertrajecten te laten groeien. En we publiceerden ook de Vraagarticulatie en organiseerden mAIndshift: samen met bedrijven en opleidingsaanbieders gingen we op zoek naar de opleidingen die nodig zijn om mensen de nodige AI-kennis en -vaardigheden te geven om zo de AI-adoptie in Vlaanderen te verankeren, en versnellen.
De relatie met het Vlaams Beleidsplan AI verdiepte zich via onze reeks "Highway", die state-of-the-art onderzoek rechtstreeks naar de industrie brengt. De eerste beroepsgerichte gestructureerde leertrajecten, zoals voor de medische sector, begonnen vorm te krijgen.
AI voor het onderwijs
Wat moeten onderwijsprofessionals weten over AI? Een leertraject met bijpassende opleidingen.
AI in de ICT-sector
Wat moet een ICT-professional weten over AI? Een leertraject met bijpassende opleidingen.
AI voor overheden in Vlaanderen
Wat moet een medewerker van een overheid in Vlaanderen weten over AI? Een leertraject met bijpassende opleidingen.
AI in human resources
Wat moet een HR-professional weten over AI? Een leertraject met bijpassende opleidingen.
AI voor het hoger onderwijs
Wat moeten professionals uit het hoger onderwijs weten over AI? Een leertraject met bijpassende opleidingen.
AI in de gezondheidszorg
Wat moet een zorgprofessional weten over AI? Een leertraject met bijpassende opleidingen.
Jaar 4: het aanbod neemt een vlucht
In het vierde jaar schoot de private sector in beweging. Waar de universiteiten en hogescholen in de beginjaren eerste passen zetten, zagen we nu een explosie aan private opleidingsaanbieders. Het aanbod groeide zienderogen en het totale aantal verstrekkers op de website steeg naar maar liefst 817.
Maar een groter aanbod betekende niet vanzelfsprekend een betere match met de noden op de werkvloer: niet alleen de inhoud moest meer praktijkgericht en sectorspecifiek gemaakt worden, ook qua vorm waren opleidingen niet altijd even doelgroepgericht of inclusief. Denk aan de online Engelstalige opleiding die de technologie besprak, terwijl professionals een live opleiding in het Nederlands zochten die uitlegde hoe de technologie hun beroep vooruit kon helpen.
Zo verschoof de rol van VAIA via diepgaande adviesgesprekken met zowel bedrijven als opleidingsaanbieders: van verzamelen wat er is, naar identificeren én stimuleren wat écht nodig is. Alleen zo kunnen er kwaliteitsvolle opleidingen ontstaan die effectief bijdragen aan een versnelde AI-adoptie in Vlaanderen.
Jaar 5: een vraagexplosie
Toen de Europese EU AI Act van kracht werd, die vanaf februari 2025 aandrong bij werkgevers om werk te maken van AI-geletterdheid, trad een pullfunctie in werking: we moesten niet langer zelf aanmoedigen om professionals te laten bijscholen over AI, maar werkgevers zochten actief naar opleidingen. Onze VAIA-inbox werd een baken voor wie zijn weg zocht: in 2025 beantwoordden we 665 specifieke vragen, variërend van de zoektocht naar experts tot in-company trainingen. Ook aan de aanbodzijde zagen we in 2025 een enorme toename in het ecosysteem, met inmiddels 1.633 opleidingen en 1.017 geregistreerde experts.
Jaar 6: ervaring omzetten in expertise
Met deze groei uit 2025 trad in 2026 het belang van kwaliteit nog meer naar voor: voor het eerst konden deelnemers opleidingen vergelijken. Maar evengoed zijn er nog steeds dorre gaten: beroepsprofielen waar geen enkele geschikte opleiding voor bestaat.
Bij VAIA hebben we een hart voor mensen, en een zwak voor data. Dus zijn we trots dat de tijd rijp is om onze eigen inzichten uit onze eigen data te halen en te verspreiden 🤗. Dit doen we zowel kwantitatief via data die we capteren op onze website en via ons ticketingsysteem, als kwalitatief, buigend op 5 jaar ervaring met het organiseren van opleidingen, over een extreem veranderlijke technologie, in een heel scala aan sectoren.
We verbreedden onze kennisdeling: naast de individuele adviesgesprekken, zetten we steeds meer in op publieksgerichte communicatie, via blogs en (heel veel) sprekerssessies.
Kwaliteitsvolle AI-opleidingen. Hoe en wat?
Hoe kan je een maximaal rendement halen uit de leerinspanningen van je medewerkers en de trainingsinvestering (in geld en tijd) die je doet? AI maakt upskilling extra uitdagend doordat de technologie nog elke dag evolueert. Alles begint met het kennen van je doelgroep, het formaat van de opleiding, en het traject dat je errond bouwt.
Hoe maak je je medewerkers AI-geletterd?
VAIA verzamelt al vijf jaar inzichten over de beste manieren om aan AI-geletterdheid in bedrijven te werken. Ilse De Vos en Isabelle Borremans zien drie noodzakelijke elementen: een basistraining voor iedereen, opleidingen op maat van de takenpakketten in je bedrijf en een doorgedreven leercultuur.
AI-geletterdheid: wat is het, en hoe pak je het aan?
Wie AI gebruikt, moet weten wat de technologie kan, waar de risico’s liggen en wanneer je ze beter niet inzet. Daarom moeten bedrijven in de EU sinds 2025 inzetten op AI-geletterdheid. Abdullah Elbi en Sultan Erdogan van KU Leuven CiTiP leggen uit wat die plicht inhoudt en hoe je best start.
De AI skills gap in 2026: data- en AI-geletterdheid in bedrijven
88% van de Engelse en Amerikaanse bedrijfsleiders vindt basiskennis van data essentieel voor het dagelijkse werk. 72% zegt hetzelfde over AI-geletterdheid. Toch geeft bijna 60% aan dat er in hun bedrijf een tekort aan de nodige vaardigheden is. Dat onderzocht Datacamp (via YouGov) via een bevraging bij 500 bedrijfsleiders in de VS en UK. De conclusie: de meeste bedrijven in Amerika en Engeland zijn niet klaar voor de data- en AI-revolutie die nu plaatsvindt.
Hoe organiseer je een train-the-trainer traject?
Om efficiënt een grote groep professionals bij te scholen over AI, is een train-the-trainer formule ideaal: je begint kleinschalig en zet een sneeuwbaleffect in gang. Laat je inspireren door de aanpak van VAIA en Syntra, en ontdek concrete tips.
Welke opleidingen hebben kmo’s nodig om met AI te starten? Zes aanbevelingen
Hoe kunnen we Vlaamse kmo's overtuigen om met AI aan de slag te gaan. Meer kennis is zeker een factor, maar hoe kan je opleidingen en leerkansen meer effectief maken?
Jaar 7: allesbehalve rust!
Hoewel de zevende dag God rust bracht, weten we bij VAIA dat de AI-schepping nooit voltooid is; de technologie verandert elke dag. Toch vinden we ook een vorm van rust: in zes jaar bouwden we een fundament om een leercultuur die focust op innovatie te ondersteunen. We verspreiden niet alleen opleidingen, maar leggen de kiem voor een maatschappij die klaar is voor elke volgende digitale golf.
Ilse De Vos
Ilse De Vos studeerde Latijn & Grieks aan de UGent en behaalde haar doctoraat in de Byzantinistiek aan de KU Leuven. Ze woonde vijf jaar in het Verenigd Koninkrijk, waar ze als onderzoeker werkte aan de University of Oxford en King's College London. Eind 2015 keerde ze terug naar Gent als coördinator van een interdisciplinair onderzoeksproject rond middeleeuws Griekse poëzie en als lesgever Oudgrieks. Vanaf 2020 coördineerde zij het interfacultaire honoursprogramma Think&Talk en leidde ze als directeur de Humanities Academie in goede banen. Sinds 2023 is ze coördinator van VAIA, de Vlaamse AI Academie die ernaar streeft dat meer mensen meer over AI (kunnen) leren.
Levenslang leren is Ilse op het lijf geschreven. Elk jaar pikt ze wel ergens een cursus mee, van Gotisch tot Leerpsychologie. In 2021 rondde ze de Specifieke Lerarenopleiding af en startte met Bedrijfskunde.
Isabelle Borremans
Isabelle is géén expert in AI maar communiceert wel al vijf jaar over AI(-opleidingen) voor VAIA. Ze is dus wel thuis in de beste manieren om professionals enthousiast te maken voor AI-training.
Contacteer haar gerust met vragen over de beste manier om jouw AI-opleiding aan de man te brengen. Ze overvalt je graag met vragen als:
- Wie is je doelgroep? Kan dat specifieker?
- Hoe wil je die doelgroep bereiken? Waar volgt jouw doelgroep graag les?
- Welke AI-skills heeft je doelgroep nodig? Biedt jouw opleiding wel een antwoord op de noden van die doelgroep?
Isabelle ontfermt zich daarnaast over de strategie van VAIA wat betreft levenslang leren over AI: Hoe kunnen we Vlaamse professionals interesseren voor AI? Wat is er nodig om hen meer opleidingen te laten volgen? En hoe zorgen we voor meer opleidingen?
Technologie en digitalisering lopen als een rode draad doorheen Isabelles carrière. Eerder bouwde ze ervaring op bij RVO-Society met focus op digitalisering, chiptechnologie en elektriciteit in het onderwijs. Bij EnergyVille en InnoEnergy stond energie in al zijn vormen centraal.
Gastblog
Deze blog kwam tot stand in samenwerking met:
