De AI skills gap in 2026: data- en AI-geletterdheid in bedrijven
88% van de Engelse en Amerikaanse bedrijfsleiders vindt basiskennis van data essentieel voor het dagelijkse werk. 72% zegt hetzelfde over AI-geletterdheid. Toch geeft bijna 60% aan dat er in hun bedrijf een tekort aan de nodige vaardigheden is. Dat onderzocht Datacamp (via YouGov) via een bevraging bij 500 bedrijfsleiders in de VS en UK. De conclusie: de meeste bedrijven in Amerika en Engeland zijn niet klaar voor de data- en AI-revolutie die nu plaatsvindt.
De resultaten tonen een duidelijk patroon:
- Data- en AI-geletterdheid wordt inderdaad steeds vaker verwacht
- De vaardigheden van medewerkers groeien niet even snel mee.
- Return On Investment lijkt gelinkt aan opleidingsinvesteringen: bedrijven die inzetten op competentieontwikkeling over data & AI halen bijna dubbel zo vaak een sterke return on investment (ROI) uit AI.
De bevraging werd bij bedrijfsleiders in Amerika en de UK uitgevoerd, maar de verschillen met Europa lijken beperkt: zeker in grote bedrijven zijn de brede opleidingsprogramma's sowieso wereldwijd. Bij kmo's ligt de nadruk wat betreft leernoden nóg meer op bedrijfsbrede basisvaardigheden dan op geavanceerde competenties.
Waarom deze bevraging bij 500 business leaders?
De focus van Datacamp ligt op data- en AI-upskilling. We helpen organisaties niet alleen om hun medewerkers de juiste vaardigheden aan te leren, maar willen hen ook ondersteunen bij de strategische uitbouw van hun leerbeleid.
We zetten "The 2026 State of Data & AI Literacy" in op vier manieren:
- benchmarking: we tonen onze klanten hoe hun peers omgaan met data- en AI-upskilling zodat ze hun eigen aanpak kunnen vergelijken.
- inzicht in de waarde van skills: we geven klanten ook graag inzicht in de waarde van skills. Bv. de vraag "bereidheid van het management om een hoger loon te betalen aan mensen met AI- of dataskills" helpt bedrijven om hun talentstrategie en verloningsbeleid te onderbouwen.
- Leerprogramma's structureren: in deze bevraging kwam bijvoorbeeld naar voor dat klanten meer inzetten op blended learning (combinate online en live), daardoor gaan wij ook een blendend programma toevoegen.
- Inhoudelijk schuiven we de skills die in de studie als prioritair naar voren komen, meer naar voor in onze opleidingen. Zo blijft ons aanbod nauw aansluiten bij de noden van bedrijven en professionals.
De uitdaging zit vooral in basisvaardigheden in data en AI
Ondanks hoge verwachtingen signaleren bijna twee op de drie bedrijfsleiders dat hun bedrijf een tekort heeft aan data- en AI-vaardigheden. En dat probleem situeert zich niet bij de gespecialiseerde technische profielen of geavanceerde ontwikkelcompetenties, maar wel op het vlak van basisvaardigheden:
- data-inzichten omzetten in doordachte beslissingen;
- dashboards en AI-output interpreteren;
- inzichten helder communiceren;
- AI-tools praktisch toepassen in dagelijkse processen;
- datakwaliteit, governance en verantwoord AI-gebruik beheren.
Datageletterdheid
Datageletterdheid is het vermogen om data te lezen, interpreteren, analyseren en communiceren zodat er beter geïnformeerde beslissingen genomen kunnen worden.
Op de werkvloer gaat dat verder dan technische analysevaardigheden. Datageletterdheid omvat ook:
- begrijpen hoe data verzameld en gestructureerd wordt;
- dashboards en visualisaties correct interpreteren;
- de kwaliteit en betrouwbaarheid van data beoordelen;
- inzichten vertalen naar concrete bedrijfsbeslissingen;
- bevindingen helder communiceren naar collega's, leidinggevenden en andere betrokkenen.
Datageletterdheid is niet alleen relevant voor data-analisten. Ook van HR-medewerkers, financiële profielen, marketeers, operationele teams en leidinggevenden wordt steeds vaker verwacht dat zij vlot met data kunnen werken.
AI-geletterdheid
AI-geletterdheid is het vermogen om AI-toepassingen te begrijpen, kritisch te evalueren en op een verantwoorde manier toe te passen in de praktijk. Dat betekent niet dat je zelf machine learning-modellen kan ontwikkelen. Wel omvat het:
- basisprincipes van AI begrijpen;
- AI-gegenereerde output kritisch beoordelen;
- AI-tools kunnen toepassen in bestaande werkprocessen;
- beperkingen, risico's en vooroordelen van AI herkennen;
- AI gebruiken volgens duidelijke richtlijnen en afspraken.
AI-geletterdheid groeit snel uit tot een fundamentele vaardigheid, zeker nu generatieve AI en AI-tools steeds vaker in dagelijks werk geïntegreerd worden.
Datageletterdheid in 2026 in VS/UK
Van de 500 bevraagde bedrijfsleiders:
- vond 88% basiskennis van data belangrijk voor het dagelijkse werk,
- ervaarde 60% een tekort aan datavaardigheden in hun organisatie,
- bood slechts 42% bedrijfsbreed opleidingen over (basis)datageletterdheid aan;
- is 74% bereid om hogere lonen te betalen voor medewerkers met sterke datavaardigheden.
Kortom, de vraag naar datavaardigheden is groot, maar niet alle organisaties investeren even sterk in de datageletterdheid van hun teams.
AI-geletterdheid in 2026 in VS/UK
Van de 500 bevraagde bedrijfsleiders:
- vindt 72% AI-geletterdheid belangrijk voor het dagelijkse werk;
- zag 57% het belang stijgen in het afgelopen jaar;
- ervaart 59% een tekort aan AI-vaardigheden;
- beschikt slechts 35% over een volwassen AI-opleidingsprogramma voor het hele bedrijf;
- is 69% bereid om hogere lonen te betalen voor sterke AI-vaardigheden.
Bedrijven kunnen hun opleidingsaanbod niet snel genoeg uitbreiden om gelijke tred te houden met de snel stijgende verwachting dat hun medewerkers over voldoende AI-vaardigheden beschikken.
Opleiding versterkt het rendement van AI
Gevraagd naar de impact van AI-investeringen, zijn de baten nog niet overweldigend:
- 21% van de bedrijfsleiders ziet een duidelijke positieve return on investment uit AI;
- 17% ziet voorlopig helemaal geen positieve impact.
Maar wordt dit gekoppeld aan een breed gedragen opleidingsprogramma over data- en AI-geletterdheid, dan stijgen die percentages opvallend:
- 42% van de bedrijfsleiders in bedrijven met een opleidingsprogramma ziet een duidelijke positieve return on investment uit AI
- 11% van de bedrijfsleiders in bedrijven met een opleidingsprogramma zit helemaal geen positieve impact
Die bedrijven die dus investeren in technologie én in de ontwikkeling van de data- en AI-skills van hun medewerkers verdubbelen de kans dat AI een positieve impact heeft op de bedrijfsvoering.
Niet alle opleidingen over data/AI hebben evenveel impact
Van de bevraagde organisaties bieden de meeste al een vorm van opleiding aan: 77% organiseert opleidingen, 76% biedt leermateriaal over data aan. Maar slechts 35% hanteert echt een volwassen aanpak.
Terugkerende pijnpunten zijn:
- passieve videolessen;
- te weinig praktijkoefeningen;
- beperkte aansluiting bij concrete functies;
- een moeilijk meetbare impact;
- een gebrek aan duidelijke leertrajecten.
Bedrijven kunnen dus een prima intentie hebben om in te zetten op bijscholing, als die upskilling ondoordacht of onvoldoende afgestemd is op het snel evoluerende data- en AI-onderwerp, dan blijft de impact nog steeds beperkt.
Naar welke data- en AI-vaardigheden zijn bedrijfsleiders in 2026 op zoek?
De meest gegeerde vaardigheden zijn niet noodzakelijk technisch! Bedrijfsleiders geven vooral prioriteit aan basisvaardigheden:
- datagedreven beslissingen nemen
- dashboards en visualisaties interpreteren
- data analyseren en bewerken
- AI-concepten begrijpen
- AI op een verantwoorde manier gebruiken
- AI-tools in bedrijfsprocessen inzetten
- werken met AI-tools
Geavanceerde competenties zoals AI-engineering en machine learning blijven belangrijk voor specifieke functies. Maar het concurrentievermogen van organisaties is in stijgende lijn afhankelijk van een brede basis aan data- en AI-geletterdheid.
Pak de paradox aan: investeer in kwaliteitsvolle doorgedreven training
De "2026 State of Data & AI Literacy Report" legt een duidelijke paradox bloot: bedrijfsleiders verwachten dat mens en AI in vrijwel elke functie zullen samenwerken. Ze rekenen op aanzienlijke productiviteitswinsten en erkennen dat data- en AI-geletterdheid basiscompetenties zijn om die doelen te bereiken.
Maar tegelijkertijd blijven organisatiebrede opleidingsprogramma's uitzonderlijk.
Om die kloof te dichten is het tijd om het geweer van schouder te veranderen:
- van eenmalige initiatieven naar blijvende ondersteuning op de werkvloer.
- van passief leren naar actief oefenen;
- van standaardopleidingen naar functiegerichte leertrajecten;
Organisaties die die omslag maken, hebben aanzienlijk meer kans om meetbare waarde uit hun AI-investeringen te halen.
Lees/r meer
De AI-leernoden van de ICT-professional: ook ICT'ers verdienen maatwerk
Elk bedrijf dat de AI-adoptie wil opstarten of versnellen, kan maar best zijn ICT-professionals grondig upskillen. In deze tekst bundelen we de inzichten uit verschillende initiatieven tot een doelgericht overzicht van leernoden voor bedrijven die hun ICT-medewerkers willen trainen, en voor opleidingsaanbieders die hen daarin willen bijstaan.
Kwaliteitsvolle AI-opleidingen. Hoe en wat?
Hoe kan je een maximaal rendement halen uit de leerinspanningen van je medewerkers en de trainingsinvestering (in geld en tijd) die je doet? AI maakt upskilling extra uitdagend doordat de technologie nog elke dag evolueert. Alles begint met het kennen van je doelgroep, het formaat van de opleiding, en het traject dat je errond bouwt.
Hoe maak je je medewerkers AI-geletterd?
VAIA verzamelt al vijf jaar inzichten over de beste manieren om aan AI-geletterdheid in bedrijven te werken. Ilse De Vos en Isabelle Borremans zien drie noodzakelijke elementen: een basistraining voor iedereen, opleidingen op maat van de takenpakketten in je bedrijf en een doorgedreven leercultuur.
Martijn Theuwissen
Martijn Theuwissen en zijn twee medeoprichters startten DataCamp 8 jaar geleden te Leuven. In die 8 jaar heeft Martijn verschillende rollen gehad binnen het bedrijf: van productontwikkeling, data science content creatie en marketing/sales. Hij heeft een Master in Business Engineering van de KU Leuven.
Gerelateerde opleidingen
Introduction to Parallel Programming with MPI and OpenMP
Training - Jülich - forschungszentrum jülich
AI voor Beginners - ChatGPT en co slim en verantwoord inzetten in je dagelijkse werk
Opleiding - Antwerpen - Thomas More Hogeschool, Syntra AB