De nadelen van artificiële intelligentie
Is AI goed of slecht? Technologie verandert onze wereld voortdurend, in goede en in kwade zin. Ook AI is geen wondermiddel, het is een krachtige technologie die zowel grote beloftes als potentiële risico's inhoudt. Deze blog biedt een overzicht van de meest voorspelbare nadelen van AI – voor zover we dat kunnen voorspellen voor een technologie die zo snel evolueert.
Kosten, toegankelijkheid en ecologische voetafdruk
- De ontwikkeling en het gebruik van AI vereisen aanzienlijke rekenkracht, wat leidt tot een hoge energieconsumptie en een toename van CO2-uitstoot. (Hoe vervuilend is AI? De ecologische afdruk van AI)
- Om AI-systemen op te leiden moet er eerst massa's data gelabeld worden. Vervolgens moet het systeem intensief getest worden. Deze taken worden door echte mensen uitgevoerd, maar al te vaak in slechte omstandigheden door werknemers in landen met lage loonkosten.
- Doordat de ontwikkeling van AI-systemen zo duur is, kunnen kleine bedrijven en ontwikkelingslanden moeite hebben om bij te blijven met de snelle technologische vooruitgang. In Vlaanderen wil het Vlaams Beleidsplan AI dit voorkomen.
Afhankelijkheid en controle
Het risico bestaat dat AI-systemen zonder voldoende menselijke controle werken, wat kan leiden tot onvoorziene en potentieel schadelijke gevolgen zoals verkeerde behandeling bij ziekte, verkeerde veroordelingen, discriminatie tot zelfs moorden door autonome robots met gezichtsherkenning. (In de EU zijn AI-systemen met onverantwoord risico daarom verboden en is menselijk toezicht verplicht volgens de EU AI Act.)
Werkgelegenheid en beroepen:
- Automatisering door AI kan in sommige sectoren tot jobverlies leiden. Welke sectoren kunnen jobverlies leiden door AI? AI raakt aan traditioneel "menselijke" sectoren die lang onbedreigd leken voor automatisatie, zoals journalistiek, software development, grafisch ontwerp en zelfs compositie van tekst en muziek.
- Mensen moeten zich omscholen en aanpassen aan nieuwe technologieën, wat tijd en middelen kost.
- Mensen kunnen zelfs overbodig worden, bv. acteurs kunnen door realistische animaties van mensen en namaakstemmen vervangen worden.
Complexiteit en transparantie:
- Veel AI-modellen, vooral neurale netwerken, zijn complex en moeilijk te begrijpen (de interne werking is als een ‘black box’).
- Gebrek aan transparantie kan leiden tot wantrouwen en moeilijkheden bij het verantwoorden van beslissingen.
- AI-systemen zijn statistische modellen die beslissingen nemen op basis van waarschijnlijkheid. In tegenstelling tot traditionele computersystemen zijn ze dus niet "altijd juist", de systemen mogen dus ook niet blind vertrouwd worden.
Onze tips om snel bij te leren over AI:
Privacy, veiligheid en copyright
- AI-systemen kunnen enorme hoeveelheden persoonlijke gegevens verzamelen en analyseren, wat tot inbreuken op de privacy kan leiden.
- Gevoelige gegevens kunnen kwetsbaar zijn voor hacking en misbruik.
- AI-systemen kunnen werk van auteurs, artiesten, content creators namaken wat in strijd is met de copyrightregels.
- Boeven gaan AI-systemen zoals deep fakes gebruiken om mensen nog overtuigender te bedotten voor phishing en afpersing. Dit kan zover gaan dat zelfs levensechte stemmen, foto's en video's worden nagemaakt.
Bias en discriminatie
- AI zoekt en herkent patronen en produceert die opnieuw. Bestaande vooroordelen en discriminatie in data worden zo ook herkend, versterkt en opnieuw geproduceerd.
- Te weinig diversiteit in de data kan leiden tot een tekort aan representativiteit.
Ethiek en verantwoordelijkheid
- Er zijn ethische kwesties rondom de beslissingen die AI-systemen nemen, bv. in de gezondheidszorg en rechtspraak.
- Het is vaak onduidelijk wie verantwoordelijk is voor de acties en beslissingen van AI-systemen, bv. in zelfrijdende auto's, maar ook bij diagnoses of subsidiëring.
- AI kan informatie verzinnen die niet juist of waar is. Zelfs referenties worden soms "gehallucineerd". Controle met een betrouwbare bron is altijd nodig.
Hoe bescherm je jezelf tegen de nadelen van AI?
Door erover bij te leren uiteraard! De AI-trein is vertrokken, hem tegenhouden is geen optie meer. Maar AI is ook "maar" de zoveelste technologie die voor goede en kwade zaken gebruikt kan worden.
Door over AI bij te leren en een goed inzicht in de reële risico's te verwerven, kan je zelf mee helpen bepalen welke richting AI uitgaat in jouw beroep. Daarbij geven we graag een aantal adviezen:
- Weet wat speelt: zorg dat je bedrijf of management goed weet welke AI-systemen er in het team gebruikt worden. Spreek samen een gedragscode af en zorg voor menselijk toezicht bij systemen met een hoger risico. (Lees meer in EU AI Act en AI Literacy)
- Weet waarmee je rekening moet houden volgens de EU AI Act: die wetgeving beperkt al veel risico's en sommige AI-systemen (met onaanvaardbaar) risico zijn zelfs illegaal in de EU. Een goed startpunt is onze blog Wat is de AI Act?
- Maak leren (en dus innoveren) vanzelfsprekend en bouw aan de leercultuur in je bedrijf. Ook informeel leren van elkaar telt natuurlijk mee. Via een kennisdatabank blijft kennis niet persoonsafhankelijk. (Ontdek meer over Leercultuur)
- Als eindgebruiker, gebruiker of manager heb je een rol te spelen bij de ontwikkeling van nieuwe (AI-)systemen. AI speelt in op de processen in je bedrijf en mag dus niet exclusief bij de IT-dienst gelegd worden. (Zie ook Waarom leren en kennis noodzakelijk zijn om AI-systemen te vertrouwen)
- Ga op zoek naar de mogelijke valkuilen van nieuwe ontwikkelingen. Gebruik hulpmiddelen zoals de AI Blindspots-kaartenset van Kenniscentrum Data & Maatschappij om risico's correct in te schatten en all verschillende perspectieven mee te nemen.
- Wees kritisch én constructief. AI zal jouw ervaring en beroepskennis echt niet zomaar vervangen. Laat je stem horen, blijf leren, denk mee, en zet AI in voor de taken die je minder graag doet! (Het schuren tussen leren en doen: ben ik niet beter dan AI?)
Lees/r meer
Het schuren tussen leren en doen: ben ik niet beter dan AI?
Frederik Picard (Reputations, UAntwerpen, AP Hogeschool) doet een bekentenis: hij is verslaafd aan het verslaan van de AI-machine. Hoewel AI duidelijk een meerwaarde aan zijn professionele leven biedt, voelt hij toch de drang om ChatGPT te overtreffen. Deze competitie dient niet alleen als motivatie om zijn eigen kunnen te verbeteren, maar ook als herinnering aan de unieke kracht van menselijke creativiteit en inventiviteit in een wereld waarin technologie steeds dominanter wordt.
De voordelen van artificiële intelligentie
Technologie transformeert onze wereld voortdurend. AI is een krachtige technologie die zowel grote beloftes als potentiële risico's inhoudt. Ontdek de baten van AI voor jezelf, je bedrijf en onze regio Vlaanderen!
Isabelle Borremans
Isabelle is géén expert in AI maar communiceert wel al vijf jaar over AI(-opleidingen) voor VAIA. Ze is dus wel thuis in de beste manieren om professionals enthousiast te maken voor AI-training.
Contacteer haar gerust met vragen over de beste manier om jouw AI-opleiding aan de man te brengen. Ze overvalt je graag met vragen als:
- Wie is je doelgroep? Kan dat specifieker?
- Hoe wil je die doelgroep bereiken? Waar volgt jouw doelgroep graag les?
- Welke AI-skills heeft je doelgroep nodig? Biedt jouw opleiding wel een antwoord op de noden van die doelgroep?
Isabelle ontfermt zich daarnaast over de strategie van VAIA wat betreft levenslang leren over AI: Hoe kunnen we Vlaamse professionals interesseren voor AI? Wat is er nodig om hen meer opleidingen te laten volgen? En hoe zorgen we voor meer opleidingen?
Technologie en digitalisering lopen als een rode draad doorheen Isabelles carrière. Eerder bouwde ze ervaring op bij RVO-Society met focus op digitalisering, chiptechnologie en elektriciteit in het onderwijs. Bij EnergyVille en InnoEnergy stond energie in als zijn vormen centraal.
Gerelateerde opleidingen
AI-superworker: maak van AI je tweede brein en boost je productiviteit met 50%!
Opleiding - Berchem - Syntra AB
AI voor Beginners - ChatGPT en co slim en verantwoord inzetten in je dagelijkse werk
Opleiding - Antwerpen - Thomas More Hogeschool, Syntra AB
AI voor taalprofessionals | Jij houdt de pen vast, met AI als copiloot
Opleiding - Kortrijk - PUC KU Leuven Continue, VAIA