Maar liefst 71% van de ondervraagde leerlingen geeft toe AI te gebruiken voor Frans of Engels. Bovendien neemt AI-gebruik toe met de leeftijd: in de eerste graad gebruikt 58% van de leerlingen AI, tegenover een forse 86% in de derde graad. Deze hoge aantallen komen allicht niet als een verrassing: jongeren zitten al lang niet meer stiekem onder de schoolbank te appen, maar openlijk te AI’en. En wat doen ze dan zoal?

• Vertalen van woorden, zinnen en teksten (54%)
• Teksten (laten) schrijven of herformuleren (50%)
• Huiswerk en opdrachten laten maken of hierbij hulp vragen (43%)

Opvallend is dat leerlingen AI vooral lijken te gebruiken voor wat we al kenden van vóór ChatGPT: vertalen en controleren. Nieuwere mogelijkheden, zoals een chatbot inzetten als persoonlijke spreekcoach, blijven nog grotendeels onontdekt.

De vraag "Wat zou je willen dat AI voor jou doet?" levert een boeiend plaatje op. Leerlingen willen vooral wat ze nu al doen (bv. vertalen), maar willen tegelijk ook meer uitleg en ondersteuning. Quotes als “de leerstof op mijn tempo uitgelegd krijgen” , “extra oefeningen maken over wat ik moeilijk vind” en “mijn tweede leerkracht zijn” illustreren dit.

Toch tekent zich ook een duidelijke tweedeling af:

• Team delegeren (47%): Deze leerlingen willen dat AI taken overneemt. Denk aan: teksten schrijven, huiswerk maken en samenvatten.
• Team leren (30%): Deze groep wil AI inzetten als hulpmiddel. Bijvoorbeeld om de taal beter te snappen, te oefenen en feedback te krijgen.

Maar welke leerlingen zitten dan in welke groep? Daar wordt het pas écht interessant. De keuze lijkt af te hangen van leeftijd en studierichting. Leerlingen uit de eerste graad willen vaker taken volledig uitbesteden aan AI. De bevraagde leerlingen uit de B-stroom kozen hier zelfs uitsluitend voor. Voor leerlingen uit de derde graad, en zeker die uit Moderne Talen, is het beeld omgekeerd: zij zien AI liever als studiepartner.

En dan, de million dollar question. Motiveert of demotiveert AI leerlingen om een vreemde taal te leren? Het antwoord is… complex.

Voor de meeste leerlingen (60%) verandert er eigenlijk niets: ze zijn niet meer of minder gemotiveerd dan vroeger. Bij de overige groep tekent zich wel een duidelijke tweedeling af: 18% voelt zich méér gemotiveerd door AI, en 23% net mínder.

• Hoe motiveert AI? De belangrijkste redenen die genoemd worden in de bevraging, zijn de hulp en duidelijke uitleg die AI kan bieden (35%). Ook gamification (bv. spelelementen zoals in Duolingo) geeft een boost.
• Hoe demotiveert AI? Hier horen we de bekende dooddoener: “Waarom zelf nog iets leren wat AI al kan?” Dit ‘substitutie-effect’, waarbij AI het leerproces dreigt te vervangen, is de grootste demotiverende factor (44%).

Opnieuw valt de B-stroom op met een sterke polariteit: evenveel leerlingen voelen zich gemotiveerd als gedemotiveerd door AI.