Eenzaamheid in woonzorgcentra: kan een gespreksrobot helpen?
Heel wat bewoners in woonzorgcentra zijn eenzaam. Howest AI Lab, I-mens en Living Tomorrow onderzochten welk verschil een humanoïde gespreksrobot kan maken. Kan zo'n artificiële gesprekspartner het welzijn van ouderen verbeteren?
Waarom robots inzetten tegen eenzaamheid?
Veel bewoners in woonzorgcentra voelen zich eenzaam. Familieleden wonen ver weg of hebben het druk, personeel staat onder tijdsdruk en medebewoners zijn er niet altijd voor een gesprek (Strandell, 2023). Die omstandigheden zorgen ervoor dat heel wat ouderen te weinig sociale interacties hebben op een dag (Ibrahim, Momtaz, & Hamid, 2013).
Met de toenemende vergrijzing is deze uitdaging niet zomaar op te lossen met meer personeel: daarom is het relevant om te onderzoeken welke rol technologie kan spelen. Dit project onderzoekt wat er vandaag al kan, waar de grenzen liggen en welke randvoorwaarden er nodig zijn om technologie veilig en zinvol in de zorg te integreren.
Het uiteindelijke doel is human-centered technologie die menselijke zorg kan ondersteunen, maar niet vervangen.
Een gespreksrobot op basis van agentic AI
Ameca-robot
In dit onderzoek werd gewerkt met Ameca, een humanoïde - mensachtige - robot van Engineered Arts. Ameca kan luisteren, spreken en oogcontact houden - allemaal eigenschappen die tot doel hebben om conversaties zo natuurlijk mogelijk te laten vloeien.
Op basis van agentic AI kan Ameca bovendien zelf beslissen om een vraag te stellen, of om op een bepaalde manier te reageren. Daardoor worden interacties nog vlotter en menselijker.
Wat is agentic AI?
Agentic AI is een vorm van artificiële intelligentie die niet alleen reageert op input van een gebruiker, maar ook (beperkt) zelf initiatief kan nemen op basis van observaties en context. Hiervoor combineert deze technologie typisch:
- taalmodellen om uitingen te "begrijpen" en genereren
- een geheugencomponent om eerdere gesprekken te onthouden
- planningssystemen om doelen te bepalen en geschikte acties te kiezen
“ Technologie moet zorgprofessionals ondersteunen, niet vervangen! ”
Experiment met bewoners en een robot
De onderzoekers lieten Ameca in conversatie gaan met zo'n dertig bewoners uit Vlaamse woonzorgcentra.
De bewoners vulden eerst een vragenlijst in over hun demografie, hun gevoel van eenzaamheid en algemeen welbevinden. Daarna voerden ze een eerste gesprek met Ameca (15 tot 20 minuten), waarbij de robot een gestandaardiseerde gespreksopzet volgde. Nadien beantwoordden ze korte vragen over hoe ze de interactie beleefd hadden. Op basis van die feedback werd Ameca bijgestuurd, onder meer qua pauzes, formuleringen en omgang met stilte. Eén tot twee weken later voerden dezelfde bewoners een tweede gesprek met de (aangepaste) robot, dat ze opnieuw beoordeelden.
Hoe beoordeelden bewoners de gespreksrobot?
Natuurlijk en vriendelijk
Over het algemeen waren deelnemers positief over Ameca. Ze beschreven de robot als vriendelijk, duidelijk en aanmoedigend - zo werden ze bijvoorbeeld gestimuleerd om persoonlijke verhalen te delen.
Na het tweede gesprek, wanneer de robot bijgestuurd was qua conversatievaardigheden, waren ze nog positiever en vonden ze de gesprekken natuurlijker. Dat verschil in beoordeling bleek weliswaar niet statistisch significant.
Niet unaniem positief
Toch was het contact met de robot niet altijd vanzelfsprekend. Sommige bewoners merkten op dat Ameca hen soms onderbrak, wat ze onaangenaam vonden. Ook de reacties op het uiterlijk van de robot waren gemengd.
Opvallend is dat bewoners die bij de start van het experiment hoger scoorden op eenzaamheid de gesprekken met Ameca negatiever beoordeelden. Zij waren ook minder geneigd om persoonlijke herinneringen te delen.
Technologische uitdagingen
Taal en timing
Belangrijke uitdagingen voor de Ameca-robot zijn taalbegrip en timing. Gesprekken met ouderen bevatten vaak:
-
lange pauzes
-
dialect
-
indirecte uitdrukkingen
De huidige taalmodellen achter de robot worstelen daar nog mee. Daardoor waren de reacties van Ameca soms te snel of te letterlijk, wat de natuurlijk flow van de dialoog onderbrak.
Meer geavanceerde taalmodellen nodig
Om gesprekken met bewoners van woonzorgcentra écht vloeiend en menselijk te maken, zijn meer geavanceerdere taalmodellen nodig die:
subtiele emotionele signalen herkennen
-
regionale taalvarianten begrijpen
om kunnen met een flexibele conversatieflow
Wanneer de achterliggende technologie zulke nuances aankan, zullen contextbegrip, gesprekstempo en empathie verbeteren, wat de interacties menselijker zal maken. Dan zal Ameca bovendien ook beter stillere of aarzelende bewoners kunnen ondersteunen.
“ Het doel is geen technologisch perfectie, maar wel betekenisvolle communicatie: een robot die geduldig luistert en met warmte spreekt en connecteert - ook tijdens stiltes. ”
Technologie met een hart
Eenzaamheid bij ouderen is een complex probleem waarvoor niet één eenvoudige oplossing bestaat. Deze studie met de Ameca-robot toont aan hoe technologie een betekenisvolle, mensondersteunende rol in de zorg kan spelen. Eerder dan zorgverleners te vervangen, kan AI hun werk aanvullen en ondersteunen. Zo kunnen zorgprofessionals hun tijd beter beheersen en krijgen ouderen een extra manier om zich gehoord, verbonden en gewaardeerd te voelen.
Referenties
- Larmuseau, C., Rigole, M., Krijgsman, J. (2026). LLM-Enabled Humanoid Interaction in Care Settings: A Two-Phase Study with Ameca. Research Square
- Ibrahim, R., Momtaz, Y. A., & Hamid, T. A. (2013). Social isolation in older Malaysians: Prevalence and risk factors. Psychogeriatrics, 13(2), 71–79.
- Strandell, R. (2023). “It’s always a battle against time”: Experiencing and handling temporal conditions in homecare work. International Journal of Social Welfare, 32(2), 207–220.
- World Health Organization. (2025). Population ageing: Questions and answers.
Lees/r meer
AI in Healthcare. Hype or Help?
online opleiding voor de zorgprofessional - KU Leuven & VAIA
AI in de gezondheidszorg
Wat moet een zorgprofessional weten over AI? Een leertraject met bijpassende opleidingen.
Wat is human-centered AI?
Niemand houdt van starre systemen die je dwingen om op één manier te werken. Als zo'n systeem een rare beslissing neemt, gaan mensen het ontwijken – gewoon, omdat ze het niet vertrouwen. Hoe kan een AI-systeem dan écht behulpzaam zijn? David Geerts bespreekt de voorwaarden om mensen centraal te zetten in een AI-systeem.
GenAI in de gezondheidszorg: een revolutie
Bij GenAI denken we meestal aan ChatGPT, maar GenAI, het genereren van nieuwe informatie door een AI-systeem, is zoveel meer. In de gezondheidszorg verandert deze technologie de sector razendsnel, via synthetische data, digital twins, foundational modellen, maar ook: administratieve automatisering.
Hoe kan AI helpen in de gezondheidszorg?
Het gebruik van AI is de gezondheidszorg grondig aan het veranderen. Van diagnose tot behandeling: AI helpt artsen en andere medische beroepen om beter geïnformeerde beslissingen te nemen en meer gepersonaliseerde zorg te verlenen.
Charlotte Larmuseau
Charlotte Larmuseau serves as the coordinating research manager of Smart Technology (AI & XR) at Howest University of Applied Sciences. In this role, she oversees project monitoring and coordination, manages project teams, and fosters collaborations with companies and (health) organizations. She holds a master's degree in Educational Sciences from Ghent University and a master's in International Business Economics and Policy from KU Leuven. She earned a joint doctoral degree in Pedagogical and Computer Sciences from KU Leuven and the University of Lille. - Charlotte Larmuseau | LinkedIn
Gerelateerde opleidingen
Introduction to Parallel Programming with MPI and OpenMP
Training - Jülich - forschungszentrum jülich
AI voor Beginners - ChatGPT en co slim en verantwoord inzetten in je dagelijkse werk
Opleiding - Antwerpen - Thomas More Hogeschool, Syntra AB