Postgraduaatopleiding Datagebruik en -management in de overheid

Steeds meer beleidsmedewerkers en ambtenaren verzamelen, beheren en analyseren data op een dagelijkse basis. Een zorgvuldig gebruik en beheer van data door overheden vergt een aanpak die verschillende invalshoeken combineert.

Met het gloednieuwe postgraduaat datagebruik en -management in de overheid bieden we een multidisciplinaire opleiding aan die ingaat op dit actuele vraagstuk, met een specifieke focus op de publieke sector. Het programma integreert en verbindt bestuurskundige, beleidsmatige, technologische, economische, juridische en ethische aspecten van datamanagement en -gebruik in een overheidscontext. Zo gaan we onder meer in op de volgende vragen:

• Wat houden begrippen zoals big data, blockchain, interoperabiliteit en cloud nu eigenlijk in en wat betekenen ze concreet voor overheden?
• Hoe zorg je ervoor dat data binnen jouw organisatie op een optimale en kwaliteitsvolle manier beheerd en gebruikt wordt?
• Welke data governance modellen, structuren en systemen vormen de fundamenten van doordacht databeheer?
• Welke (juridische) kennis en vaardigheden moet je als data-professional beheersen om beslagen op het ijs te komen?
• Hoe draag je zorg voor de veiligheid van gevoelige data en waarborg je de privacy van burgers?

Na dit postgraduaat ken je het antwoord op al deze vragen en kan je het gebruik en beheer van data binnen jouw organisatie naar een hoger niveau tillen.

Het postgraduaat omvat 20 studiepunten, verdeeld over vier opleidingsonderdelen waarvan drie theoretische modules en een praktijkgerichte onderzoeksopdracht.

We raden studenten aan om het programma in één academiejaar op te nemen om de coherentie en opbouw tussen de verschillende modules maximaal te laten renderen. Niettemin begrijpen we dat een studiebelasting van 20 studiepunten voor studenten, die beroepsactief zijn, mogelijk zwaar is. Daarom is het ook mogelijk om de modules over meerdere jaren te spreiden. Daarbij blijft de verplichting van toepassing dat studenten voor de eerste drie theoretische modules dienen te slagen vooraleer ze de 4de module met de individuele onderzoeksopdracht mogen aanvatten.

Module 1: Begrippen, digitalisering en technologieën

Centraal in deze module staat het ontwikkelen van basiskennis en basiscompetenties door het aanreiken van relevante begrippen en concepten, die eigen zijn aan het gebruik en beheer van data in de overheid.

• begrippen zoals big data, open data, metadata, authentieke bronnen, interoperabiliteit en digital by default
• dataconcepten zoals digital twins en digitalisering
• datasoorten zoals persoonsgegevens, biometrische gegevens en geografische data
• datatechnologieën zoals cloud computing, IoT, AI, algoritmes en blockchain

Module 2: Data governance en beleid

Centraal in deze module staat het ontwikkelen en toepassen van basiskennis en basiscompetenties betreffende data governance en databeleid.

• data governance modellen en structuren
• dienstenintegratoren en enterprise architecturen
• institutionalisering op nationaal en international niveau
• beleidsplannen en strategieën op nationaal en internationaal niveau (bv. Verordening Data Governance)

Module 3: Juridische en ethische kaders

Centraal in deze module staat het geheel van rechtsregels in diverse rechtsbronnen die van toepassing zijn op het beheer van, de toegang tot en het gebruik van data in een overheidscontext.

• rechtsregels (bv. verwerking van persoonsgegevens, hergebruik van overheidsinformatie en openbaarheid van bestuur)
• in diverse rechtsbronnen (bv. internationaal, Europees en nationaal recht)
• binnen een veelheid van juridische kaders (bv. gegevensbeschermingsrecht, concurrentierecht, intellectuele rechten)
• ethische vraagstukken (bv. omgaan met data en algoritmes in een democratische rechtsstaat)

Module 4: Onderzoeksopdracht

De geïntegreerde onderzoekopdracht vormt het sluitstuk van de opleiding datagebruik en -management in de overheid. In deze module

• integreren studenten de leerstof en passen de geleerde kennis en competenties toe op een concrete case binnen een overheidsorganisatie
• voeren studenten zelfstandig onderzoek op basis van een duidelijk gedefinieerd praktijkprobleem
• rapporteren studenten over hun onderzoek in de vorm van een paper en een presentatie

Na het volgen van deze opleiding kan de student:

• de voornaamste concepten, technologieën en begrippen i.v.m. data in de overheid definiëren, illustreren, toelichten en toepassen
• de belangrijkste data governance modellen en structuren definiëren en situeren.
• de voornaamste beleidsinstellingen en beleidsplannen op het vlak van datamanagement reconstrueren.
• een onderzoeks- en overheidsbeleidsplan betreffende datagebruik en - beheer in de overheid kritisch evalueren.
• een overzicht geven van verschillende technologische, juridische en governance instrumenten met betrekking tot datagebruik en -beheer
• reflecteren over de ethische aspecten van datagebruik en -beheer in de overheid.
• data op een verantwoorde wijze inzetten en beheren binnen een concrete organisatie.
• de belangrijkste rechtsregels toelichten en toepassen die gelden voor de openbaarheid en het (her)gebruik van overheidsdata.
• datamanagement optimaal toepassen in een concrete organisatie.

Lesdagen:

• Module 1: 26/01, 2/02, 9/02, 8/03, 15/03 & 22/03/2024
• Module 2: 19/04, 26/04, 3/05, 10/05, 17/05 & 24/05/2024
• Module 3: 9/09, 16/09, 23/09, 30/09, 7/10, 14/10 & 21/10/2024

De lessen gaan telkens door van 9u tot 17u

Examens:

• Module 1: 29/03/2024
• Module 2: 07/06/2024
• Module 3: 04/11/2024