AI voor informatieprofessionals: een verdieping
Interessante studiedag over AI voor informatieprofessionals in Vlaanderen. Werk je in een bibliotheek, mediatheek, leercentrum of documentatiedienst? Dan is deze studiedag van VVBAD een must.
Praktische info:
Leertraject
georganiseerd door:
AI dringt steeds verder door in onze samenleving, en wordt steeds diverser en gespecialiseerder. Dat stelt de informatieprofessional nogmaals voor een uitdaging:
Niet alleen welke AI-tools we kunnen gebruiken binnen onze eigen sector, maar ook studenten en gebruikers informeren over wat kan en mag met AI. Daarom organiseert een groep afstuderende informatieprofessionals, onder begeleiding van Stieve Van der Bruggen (voorzitter HsB VVBAD), een nieuwe studiedag die verder bouwt op de succesvolle vorming over AI van 07 mei 2024.
Op deze studiedag krijg je niet alleen een algemeen beeld over de stand van AI in de informatiesector, maar gaan we ook dieper in op de AI-normen en waarden in de bibliotheeksector en het onderwijs met sprekers uit België en Nederland.
Programma
- 10.00 - 10.15: Welkomswoord door Kevin Linsingh, voorzitter van de VVBAD
- 10.15 - 11.00: Spreker Nederland: Michel de Gruijter - Inzet van verantwoorde AI in de Nederlandse openbare bibliotheeksector
- 11.00 - 11.30: Spreker Vlaanderen: Lisa Hilte - Levenslang Leren rond AI in Vlaanderen: Een sleutelrol voor bibliotheken
- 11.30 - 12.00: Spreker KBR: Hannes Lowagie - Automatische Classificatie voor de Belgische Bibliografie
- 12.00 - 13.15: Middagpauze en rondleiding campus leercentrum door Tine Gebruers
- 13.15 - 14.15: Simon Been - Generatieve AI – Impact op de informatieprofessional
- 14.15 - 14.45: Erik Verraedt (KULeuven) - AI in informatievaardigheden aan KU Leuven Bibliotheken
- 14.45 - 15.15: Pauze met dessert
- 15.15 - 16.00: Prof KU Leuven: Orhan Agirdag - Van AI-kloof naar AI-kans: Inclusieve AI in het Onderwijs
Inzet van verantwoorde AI in de Nederlandse openbare bibliotheeksector
Spreker Nederland: Michel de Gruijter
De openbare bibliotheeksector in Nederland ziet net als de burger de groeiende mogelijkheden van kunstmatige intelligentie (AI). Daarom organiseert de sector diverse bijeenkomsten over het gebruik en om burgers bewust te maken van mogelijkheden en risico’s. Ook intern zijn er mogelijkheden om processen efficiënter te maken en diensten te verbeteren.
Maar onder welke voorwaarden kunnen AI-toepassingen worden ontwikkeld? En waarmee moeten medewerkers rekening houden als ze AI willen inzetten in hun dagelijkse werk? Voor antwoorden op deze vragen heeft de bibliotheeksector kaders en richtlijnen nodig, gebaseerd op gedeelde waarden. Daarmee kan ze de juiste afwegingen maken en AI op een verantwoorde manier inzetten.
Levenslang Leren rond AI in Vlaanderen: Een sleutelrol voor bibliotheken
Spreker Vlaanderen: Lisa Hilte
Artificiële intelligentie en digitale technologieën veranderen razendsnel onze manier van werken en leren, ook in de bibliotheeksector. Innovatie vereist vandaag kennis van AI. Maar hoe toegankelijk is levenslang leren over AI in Vlaanderen? Hebben alle professionals en sectoren dezelfde mogelijkheden om bij te blijven? In deze sessie verkennen we uitdagingen en opportuniteiten binnen het “levenslang leren”-landschap, alsook de rol van de Vlaamse AI Academie (VAIA) in het creëren van mogelijkheden en reduceren van drempels. Tot slot lichten we het project “Van AI tot Z” toe: een samenwerking tussen VAIA en Cultuurconnect-initiatief Hub-C, over levenslang leren over AI voor bibliotheekmedewerkers. We staan in het bijzonder stil bij de bibliotheek als kenniscentrum en leerruimte, en verkennen de sleutelrol van bibliotheken om hun bezoekers te laten bijleren over AI.
Automatische Classificatie voor de Belgische Bibliografie
Spreker KBR: Hannes Lowagie
Deze presentatie belicht hoe KBR een LLM inzet om automatisch een rubriek toe te kennen aan elke bibliografische beschrijving. De lokale classificatie speelt een essentiële rol bij het ordenen van de records binnen de Belgische Bibliografie. Aandacht gaat naar de integratie van deze methode in de catalografie workflow, hoe er voor wordt gezorgd dat de toegewezen rubriek altijd binnen de lokale classificatie past, en welke aanpassingen de nauwkeurigheid verbeterden. Daarnaast worden ook de beperkingen en risico’s van deze aanpak besproken.
Generatieve AI – Impact op de informatieprofessional
Simon Been
AI transformeert de rol van informatieprofessionals, van snelle metadatering en het ondersteunen van beleidsvorming tot het genereren van heldere analyses en sparren met een digitale assistent. Tegelijkertijd roept het vragen op over betrouwbaarheid, kritische evaluatie en de relatie tussen mens en machine. Deze praktijkgerichte lezing biedt kritische maar vooral ook inspirerende inzichten in wat generatieve AI voor jou betekent.
AI in informatievaardigheden aan KU Leuven Bibliotheken
Erik Verraedt (KULeuven)
In deze lezing wordt besproken hoe er binnen KU Leuven Bibliotheken ingezet wordt op AI. De focus ligt enerzijds op onderwijs, met nadruk op gebruik van AI-tools in het kader van informatievaardigheden. Anderzijds wordt de rol besproken van de AI taskforce (KU Leuven Bibliotheken) en de Expertencommissie GenAI (KU Leuven), en hoe kennisdeling en samenwerking concreet verloopt.
Van AI-kloof naar AI-kans: Inclusieve AI in het Onderwijs
Prof. KU Leuven: Orhan Agirdag
In deze lezing staat centraal hoe AI op een doordachte manier kan worden ingezet om onderwijs en leren toegankelijker, effectiever en inclusiever te maken. AI-technologie biedt een breed scala aan mogelijkheden, waaronder adaptieve leertrajecten en meertalige ondersteuning, maar brengt ook ethische dilemma’s met zich mee, zoals bias en het risico op een groeiende ‘AI-kloof’. Speciaal voor informatieprofessionals worden handvatten aangereikt om AI-toepassingen op een verantwoordelijke wijze te integreren. Hierbij is er veel aandacht voor het bevorderen van AI-geletterdheid bij zowel leerlingen, leerkrachten als ondersteunend personeel. Het uiteindelijke doel is om AI niet enkel als technologische hype te benaderen, maar als een duurzaam instrument dat gelijke kansen ondersteunt en de onderwijskwaliteit vergroot.
Lesgevers / sprekers
Michel de Gruijter is adviseur AI en Digital Scholarship bij de KB. Hij houdt zich bezig met kunstmatige intelligentie (artificial intelligence, AI). Hij onderzoekt welke ontwikkelingen op dit gebied van belang zijn voor de KB. Ook wil hij weten hoe de KB wetenschappers die met digitale technieken werken kan ondersteunen bij hun onderzoek.
Lisa Hilte is doctor in de taalkunde. Ze werkte jarenlang als taalkundig onderzoeker en lesgever aan de Universiteit Antwerpen. Vandaag werkt ze bij VAIA als AI-expert en liaison voor UAntwerpen. Daarnaast is ze freelance schrijver met een focus op wetenschapsjournalistiek, en freelance lesgever in AI en taaltechnologie. Ze publiceerde twee cursussen taaltechnologie voor leerlingen en leerkrachten uit de derde graad middelbaar onderwijs (uitgeverij Plantyn).
Hannes Lowagie behaalde in 2012 een doctoraat in de geschiedenis aan de Universiteit Gent. Sindsdien werkt hij bij de Koninklijke Bibliotheek van België (KBR): de nationale bibliotheek die miljoenen erfgoedstukken bewaart en onderzoekt. Hij onderzocht er middeleeuwse munten, werkte bij de digitalisatiedienst en nam daarna de leiding over de implementatie van een nieuw bibliotheekbeheersysteem.
Vandaag is hij hoofd van het Agentschap voor Bibliografische Informatie. Daar is hij verantwoordelijk voor de catalografische verwerking van alle binnenkomende publicaties. Het doel is om de informatie over deze documenten zo gestructureerd en correct mogelijk aan te bieden, zodat gebruikers snel vinden wat ze zoeken. In dit kader zoekt hij voortdurend manieren om de verwerking efficiënter te maken. Hij onderzoekt hoe artificiële intelligentie kan worden ingezet in de werkprocessen, zowel voor het beschrijven en ontsluiten van historische documenten als van recente publicaties.
Ik ben trainer, schrijver en ontwikkelaar van TijgerBRaiNS – een activiteit van het Papieren Tijger Netwerk. Ik geef workshops, lezingen en trainingen over AI voor mensen die werken met teksten, documenten, kennis en context. Denk aan archivarissen, bibliotheekmedewerkers, beleidsadviseurs, communicatieprofessionals en andere informatie-experts.
Mijn aanpak is nuchter, inhoudelijk en hands-on. Geen techverhaal, maar werken met generatieve AI op een manier die past bij jouw vak. Deelnemers kunnen gevoed met inzichten en onder begeleiding oefenen in een eigen leeromgeving vol praktijkvoorbeelden, tools en reflectievragen. Zo bouwen ze stap voor stap kennis, vertrouwen en kritisch vermogen op.
Inmiddels namen tientallen organisaties deel aan mijn workshops en schreef ik in de vakpers tientallen artikelen over de impact van AI op de informatieprofessie.
Eerder werkte ik jarenlang als adviseur en trainer op het snijvlak van informatie, organisatie en technologie voor gemeenten, multinationals, universiteiten en de Nederlandse en Vlaamse Overheid.
Erik Verraedt is informatiespecialist onderwijs bij KU Leuven.
Hoogleraar pedagogische wetenschappen aan de KU Leuven en gastprofessor Academica Hogeschool
Prof. dr. Orhan Agirdag is hoogleraar pedagogische wetenschappen aan de KU Leuven, kroonlid van de Onderwijsraad, ERC laureate en gastprofessor aan Academica UoAS. Voorheen was hij werkzaam als docent aan de Universiteit van Amsterdam, als Fulbright Fellow aan UCLA en als lid van De Jonge Academie. Het onderzoekslaboratorium van prof. dr. Agirdag richt zich op onderwijsongelijkheid, meertaligheid en AI onderwijstechnologie. Hij heeft meer dan 150 publicaties op zijn naam staan, die samen meer dan 4500 keer zijn geciteerd. Zijn onderzoek is bekroond met meerdere prijzen en gefinancierd door organisaties zoals het FWO, NWO en de EU. Hij wordt regelmatig uitgenodigd voor keynote speeches, en zijn opinies verschijnen frequent in Belgische en Nederlandse media.
