Is DeepSeek veilig?
In de media werd veel aandacht gegeven aan de politieke censuur van DeepSeek omdat die zo opvallend is, maar dat euvel kunnen technische personen nog omzeilen. De privacy daarentegen moet meer zorgen baren: in de online app van DeepSeek is er geen enkele manier om te voorkomen dat je gegevens rechtstreeks naar China gestuurd worden. Digitaal Vlaanderen zegt dat de modellen niet geschikt zijn voor gebruik in de Vlaamse Overheid, en ook de Gegevensbeschermingsautoriteit is een onderzoek gestart.
Censuur
DeepSeeks modellen zijn gecensureerd. Testen tonen aan dat beide modellen van DeepSeek ontwijkende antwoorden geven of gesprekken abrupt beëindigen bij onderwerpen zoals Tiananmenplein, Taiwan of andere politiek beladen thema’s in de Chinese context. De politieke (zelf)censuur van DeepSeek valt daardoor meer op dan die van de Amerikaanse AI-systemen.
Dat betekent echter niet dat systemen zoals OpenAI’s ChatGPT of Anthropic’s Claude vrij zijn van beperkingen. Waar DeepSeek zich aligneert met het Chinese regime, geven Amerikaanse modellen blijk van commerciële en maatschappelijke zelfcensuur. ChatGPT vermijdt bijvoorbeeld uitspraken die reputatieschade of juridische complicaties kunnen opleveren. Claude gaat zelfs nog een stap verder. Het profileert zich als constitutional AI: een tool waarin ethische principes en gedragsregels (waaronder delen van de universele verklaring van de rechten van de mens) in het model ingebouwd werden.
De grens tussen "human alignment" en censuur
"Human alignment" is het bijstellen van een model zodat ze aansluiten op de verwachtingen van gebruikers. Taalmodellen moeten zich altijd aligneren met menselijke verwachtingen: ze gebruiken data uit miljoenen bronnen die vol zitten met (historische) fouten, vooroordelen en andere minder fraaie patronen. Zonder bijsturing zullen ze fouten en biases (vooroordelen) reproduceren en misvattingen en ongelijkheden in stand houden. Maar zelfs als ze ‘creatieve’ nieuwe output genereren, kan het gruwelijk fout gaan bij gebrek aan ethisch kompas.
Maar waar is de grens tussen human alignment en censuur? Alle taalmodellen hebben een vorm van human alignment nodig om bruikbaar te zijn. Bij DeepSeek is vooral de politieke en ideologische (zelf)censuur nadrukkelijk aanwezig. Bij Westerse modellen wordt de output eerder aangepast in lijn met wetgeving, ethische normen en commerciële belangen. Dit uit zich onder andere in het vermijden van haatspraak en gevoelige standpunten of door, zoals ChatGPT, gebruikers te pleasen, soms zelfs in die mate dat het feitelijke onwaarheden tolereert (‘sycophantic behaviour’). Als gebruiker ben je je best bewust van die beperkingen zodat je ze kan omzeilen als je tegen grenzen aanloopt.
Censuur en beperkingen omzeilen
In hoeverre kan je beperkingen in een taalmodel omzeilen of remediëren?
Bij DeepSeek lukt dat: de code is openlijk beschikbaar (open weights), zodat andere AI-ontwikkelaars het model helemaal vrij kunnen aanpassen en de censuur kunnen verwijderen. Perplexity lukte daarin in februari 2025. Ze lanceerden een model "R1 1776": een gedecensureerde versie van het R1-model van Deepseek. DeepSeeks modellen "V3" en "R1" bieden dus aanpassingsmogelijkheden die gesloten modellen als ChatGPT (GPT-4) niet bieden.
Voor het verwijderen van de beperkingen is wel geavanceerde technische kennis en veel rekenkracht vereist. Dus de mogelijkheden blijven voor het merendeel van de gebruikers wel buiten bereik.
Garbage in = garbage out
Taalmodellen gebruiken data uit miljoenen bronnen die vol zitten met (historische) fouten en vooroordelen. Zonder bijsturing zal het systeem deze reproduceren, met soms niet zo fraaie uitkomsten.
- Taalmodellen en toxiciteit
AI-modellen die getraind worden op online conversaties nemen dat taalgebruik over. Dus ook de scheldpartijen en beledigingen. Zonder bijsturen zal een AI-model agressieve of ongepaste taal gebruiken. - Stereotypen in beroepen
Vroeger waren artsen vaak mannen. Train je een taalmodel met data tot 50 jaar terug en de "dokters" in de teksten zullen vrijwel altijd mannen zijn. AI gebruikt waarschijnlijkheid als regel en neemt patronen in de data over in de output: zo kan het stereotypen helpen instandhouden, en soms zelfs vooroordelen versterken. - Misinformatie
Wijdverspreide complottheoriëen of misleidende teksten kunnen door taalmodellen verder versterkt worden. AI-systemen kunnen niet aan echte factchecking doen: ze baseren zich op patronen in bestaande data waardoor veel gedeelde misinformatie opnieuw wordt geproduceerd en verspreid. Daarnaast kunnen de modellen door hun geloofwaardige schrijfstijl een legitiem aanzien geven aan valse informatie. Ze kunnen je zelfs proberen overtuigen van de "alternatieve" waarheid.
Privacy
Naast censuur speelt ook het privacyvraagstuk bij DeepSeek. Bij gebruik via de webpagina en de mobiele app delen gebruikers - vaak onbewust - op grote schaal informatie met de chatbot. ChatGPT biedt een opt-out voor het gebruik van invoer bij modeltraining, maar die knop ontbreekt bij DeepSeek. Wie de DeepSeek-modellen niet downloadt en lokaal (op een zeer sterke computer) of in een private cloud gebruikt, stuurt alle data dus rechtstreeks naar China.
“ DeepSeek is op dit moment volgens deze richtlijnen niet geschikt voor professioneel gebruik binnen de Vlaamse overheid: gegevens die ingegeven worden, kunnen voor andere doelen ingezet worden en de gegenereerde resultaten blijven in eigendom van het bedrijf. ”
Denk twee keer na eer je Deepseek gebruikt
Digitaal Vlaanderen zegt dat de modellen van DeepSeek niet geschikt zijn voor professioneel gebruik binnen de Vlaamse overheid, terwijl de Belgische Gegevensbeschermingsautoriteit een onderzoek heeft opgestart. Gegevens die je invoert, kunnen namelijk worden hergebruikt voor andere doeleinden, en de gegenereerde resultaten blijven eigendom van het bedrijf. Ook elders klinkt kritiek: Italië heeft DeepSeek inmiddels geblokkeerd, en de Nederlandse Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwt voor de privacyrisico’s.
De combinatie van censuur en privacyrisico’s maakt DeepSeek een risicovolle keuze waardoor veel bedrijven en overheden de tool voorzichtig of zelfs afwijzend benaderen. Toch blijft DeepSeek en zijn innovaties een gamechanger. Een nieuwe fase in de AI-geschiedenis is ingezet.
Vinnie De Craim
Ik geloof dat technologie pas écht waarde heeft als ze maatschappelijke impact creëert. Vanuit mijn achtergrond in sociologie en technologie werk ik aan digitale innovatie in de publieke sector—waar denken en doen samenkomen.
Mijn aanpak is hands-on en impactgericht. Ik analyseer met een kritisch oog, maar hou tegelijk van concreet bouwen en tastbare resultaten. Generatieve AI, beleidsontwikkeling, wetenschapscommunicatie—voor mij draait het altijd om de brug tussen kennis en toepassing. Met een stevige dosis pragmatiek en een neus voor kansen.
Daarnaast geloof ik sterk in de kracht van taal en beeld om complexe ideeën tastbaar te maken. Mijn ervaring in de kunsten helpt me om technologie en beleid niet alleen te begrijpen, maar ook te vertalen naar diverse doelgroepen.
Expertise: statistiek, (generatieve) AI, data science
Johan Desseyn
Johan Desseyn is zaakvoerder en onderzoeker bij Mpiris. Hij startte Mpiris 2017 op om overheden en organisaties te helpen goede beslissingen te nemen. Hij doet dat door beleidsgericht sociaal-wetenschappelijk onderzoek te leveren. Met Mpiris speelt Johan ook volop in op de digitalisering van onze samenleving. Waar mogelijk past hij technologiegebaseerde methodes toe om de vragen van zijn opdrachtgevers te beantwoorden.
De opkomst van Generatieve AI betekende voor Johan en zijn team niet enkel op zoek gaan naar manieren om deze tools intern op een effectieve en verantwoorde manier te benutten, maar ook inzetten op het delen van de opgebouwde expertise met zijn klanten bij overheden en in onderwijs.
Expertise: beleidsgericht onderzoek, onderwijs en opleiding, overheden, arbeidsmarktbeleid, sociaal beleid
